Frédéric Tavernier-Vellas: Ένας Διεθνής Φάρος της Βυζαντινής Μουσικής και της Φιλοσοφίας

 

Frédéric Tavernier-Vellas

Καλλιτεχνική Πορεία και Μουσική Εκπαίδευση

Ο Frédéric Tavernier-Vellas είναι διακεκριμένος Γάλλος ψάλτης, με βαθιές ρίζες στην ελληνική ψαλτική παράδοση. Το 1997 απέκτησε το πτυχίο του στη βυζαντινή μουσική από το Ωδείο Φίλιππου Νάκα στην Αθήνα, έχοντας ως δάσκαλο τον σπουδαίο Λυκούργο Αγγελόπουλο. Παράλληλα, συνδυάζει την καλλιτεχνική του ιδιότητα με μια ισχυρή ακαδημαϊκή υπόσταση, καθώς είναι διδάκτορας φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου της Σορβόννης και κάτοχος πτυχίου δραματικής τέχνης από το Ωδείο του Σατού.

Εδώ και πολλά χρόνια, εργάζεται με πάθος πάνω στα ιερά λειτουργικά ρεπερτόρια της χριστιανικής Ανατολής και Δύσης. Η πορεία του σημαδεύτηκε από καθοριστικές συναντήσεις με κορυφαίους δασκάλους της βυζαντινής ψαλμωδίας, όπως ο Μάξιμος Φαχμέ (Αλέπο Συρίας), ο Ιωακείμ Γρύλλης (Πάτμος) και ο Λυκούργος Αγγελόπουλος (Αθήνα).

Η Φιλοσοφία πίσω από τον Ψαλμό

Κύρια αναζήτηση του Tavernier-Vellas ήταν πάντα η ένωση των ιερών κειμένων με τη μουσική, με στόχο την πιο φυσική και εκφραστική απόδοση. Πιστεύει ακράδαντα ότι ο εκκλησιαστικός ψαλμός πρέπει να υπηρετεί εξ ολοκλήρου τη λειτουργική και στοχαστική προσευχή, αποτελώντας το μέσο για την αφομοίωση των λόγων της Εκκλησίας που τροφοδοτούν την κοινή προσευχή.

Το Σύνολο «Les Solistes de la Musique Byzantine»

Ίδρυση και Διεθνής Αναγνώριση

Για να μετουσιώσει το όραμά του σε πράξη, ίδρυσε το μουσικό σύνολο «Les Solistes de la Musique Byzantine». Το σχήμα ερμηνεύει ρεπερτόρια του ελληνικού μουσικού πολιτισμού (ελληνική αρχαιότητα, βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδος, καθώς και δυτικά ρεπερτόρια στην ελληνική γλώσσα).

Με το σύνολο αυτό έχει ηχογραφήσει πλήθος δίσκων σε συνεργασία με τη δισκογραφική εταιρεία Psalmus, πραγματοποιώντας συναυλίες στη Γαλλία και το εξωτερικό. Το 2012, τιμήθηκε με το Βραβείο της Ακαδημίας Λυρικής Δισκογραφίας για την ηχογράφηση του έργου «Θεοτόκε Παρθενε» του Πέτρου Μπερεκέτη.

Η Ελληνική Λειτουργία του Saint Denis

Μία από τις σημαντικότερες δημιουργίες του συνόλου ήταν η Ελληνική Λειτουργία του Saint Denis, μια ρωμαϊκή λειτουργία εξ ολοκλήρου στην ελληνική (Κοινή) γλώσσα, η παράδοση της οποίας ανάγεται στον 11ο αιώνα. Για την υλοποίηση αυτού του έργου, συνεργάστηκε με τους Έλληνες ψάλτες Γιάννη Τσιοτσιόπουλο, Χρήστο Χαλκιά και Αντώνιο Αετόπουλο, καθώς και με τον Ζαν-Κριστόφ Κανδώ, διακεκριμένο ειδικό στη λειτουργική μουσική της μπαρόκ εποχής.

Πνευματικοί Δεσμοί, Έρευνα και Διδασκαλία

Η Σχέση με την Πάτμο

Ο δεσμός του με την Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στην Πάτμο καθόρισε τον μουσικό και πνευματικό του προσανατολισμό. Η φιλία του με τον πατέρα Ιωακείμ Γρύλλη, τον Εμμανουήλ Γρύλλη και τον πατέρα Σεραφείμ Κοτσάνη τον έκανε ιδιαίτερα ευαίσθητο στο χαρακτηριστικό πατμιακό ύφος του βυζαντινού ψαλμού. Παράλληλα, πολύτιμη υπήρξε η φιλία του με τον Γιώργο Κακουλίδη, του οποίου εκτιμά το εκδοτικό και ηχογραφημένο έργο.

Γέφυρα με τη Δύση και Διδακτικό Έργο

Με σκοπό να καταστήσει τη βυζαντινή μουσική προσιτή στο δυτικό κοινό, εργάζεται πάνω σε μουσικές μεταγραφές σε δυτική σημειογραφία, συνοδευόμενες από το ελληνικό κείμενο και τη φωνητική του μεταγραφή.

Από το 1999 συνεργάζεται στενά με το Ensemble Organum του Marcel Pérès, εμβαθύνοντας στη μελέτη μεγάλων δυτικών λειτουργικών ρεπερτορίων από τον Μεσαίωνα έως το μπαρόκ (Παλαιορωμαϊκό, Βενεβεντικό, Μοζαραβικό, Μιλανέζικο/Αμβροσιανό, Δομινικανικό και Μπαρόκ Μονόφωνο Άσμα). Το ερευνητικό του έργο μεταλαμπαδεύεται συστηματικά μέσα από σεμινάρια και master-classes σε Γαλλία (CIRMA στο Moissac, Αβαείο Sylvanès, Κέντρα Μεσαιωνικής Μουσικής σε Παρίσι, Μονπελιέ, Τουλούζη) και υπόλοιπη Ευρώπη (Ελβετία, Βουλγαρία, Πολωνία, Ισπανία).

Συγγραφικό και Φιλοσοφικό Έργο

Ως φιλόσοφος και θεολόγος με έμφαση στη μεταφυσική, έχει συγγράψει σημαντικές μελέτες:

• «Η Θεοποίηση»: Ένα έργο που καθοδηγεί τον αναγνώστη στη θέση του μαθητή που αναζητά το θείο φως, αναλύοντας την πρακτική έννοια της θεολογίας της θεοποίησης μέσα από τους ευαγγελικούς μακαρισμούς.

• «Τα Μονοπάτια της Σοφίας»: Μια προσέγγιση γύρω από τις γνώσεις που είχαν αποκτήσει οι αρχαίοι Έλληνες σοφοί για τον Θεό, πριν από την έλευση του Χριστιανισμού.

• «Σκέψεις πάνω στο Ευαγγέλιο του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου»: Το νέο του έργο που βρίσκεται υπό προετοιμασία.

Δισκογραφία

Με τους Σολίστες της Βυζαντινής Μουσικής (Ετικέτα Psalmus)

• Η Κοίμηση του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου (2009, PSAL003)

• Το τραγούδι της Βυζαντινής (2010, PSAL007)

• Μεγάλο τραγούδι στην Παναγία (2012, PSAL013)

• Το τραγούδι της ερήμου (PSAL025)

• Η Βυζαντινή Λειτουργία των Νεκρών (PSAL035)

• Ελληνική Λειτουργία του Αγίου Διονυσίου (2020, PSAL 033)

• Misa Flamenca (2019, PSAL 037)

• Οκτώηχος (2025, PSAL 049)

• Pro Pacem (Υπό έκδοση)

Με το Ensemble Organum - Marcel Pérès

• Compostela, Ad Vesperas Sancti Iacobi. Codex Calixtinus, 12ος αιώνας (2004, Ambroisie – AMB 9966)

• Ad Vesperas Sancti Ludovici Regis Franciæ / Αντιφωνάριο των Invalides 1682 (2005, Ambroisie – AMB9982)

• Le Chant des Templiers (2006, Ambroisie – AMB 9997)

• Chant de l’Église de Rome VIe – XIIIe siècles / Incarnatio Verbi (2008, ZigZag Territoires – ZZT081001)

• In Memoria Eterna: Μοζαραβικός Ψαλμός και Μαροκινός Samaa (2021, Ηχογράφηση 2019, Harmonia Mundi – HMM 905319)